Archief

Het ouderwetse boekomslag in het digitale tijdperk

LinkedInDeliciousDelen/Bookmark


Als boekvormgever hou ik mij dagelijks bezig met boekvormgeving. Op de computer maak ik full colour ontwerpen voor paperbacks en gebonden boeken, soms voorzien van een preeg, foliedruk of uv-lak. Door de komst van digitale boeken en door de verschuiving van verkoop in winkels naar digitale verkoop via websites, App Store en iBookstore zal de vormgeving van boeken moeten gaan veranderen.

Een klein stukje geschiedenis

De eerste boeken werden in de Middeleeuwen door monniken met de hand gemaakt. Ze hadden een voorkant, rug en achterkant. Tot zover is er niet veel veranderd. Ze werden in die tijd van leer of hout gemaakt en soms beschilderd.
Sinds de uitvinding van de boekdrukkunst in 1450 konden boeken in grotere oplage gemaakt worden. Op de voorkant werd in een goud- of zilverfolie de titel, auteur en uitgeverij gedrukt. Bij luxe uitgaven werden er versieringen in het leer gepreegd. Later kwamen er boeken van linnen of karton, met soms een stofomslag van papier waarop met hoogdruk, zoals een houtsnede, een afbeelding en tekst in een of meer kleuren kon worden afgedrukt.

Na de industriële revolutie konden drukkers met offset- of rotatiedruk full colour boekomslagen maken. Dit bracht nieuwe ontwerpen voor boekomslagen voort. Met een mooie illustratie en spannende typografie werden sommige boekomslagen ware kunstwerken. De cover werd een soort affiche voor het boek.

Afgelopen twintig jaar zijn boekvormgevers overgestapt van met de hand schetsen en de ontwerpen laten uitvoeren door lithografen op zelf ontwerpen met de computer. Foto’s en illustraties kunnen makkelijk worden bewerkt en gecombineerd met typografie. De boekomslagen zijn hierdoor nog veel gedetailleerder en beeldender geworden.
Behalve aan de cover wordt ook veel aandacht besteedt aan de rug, want daarmee moet het boek opvallen als de boekwinkels het in de kast zet. Op de achterkant is ruimte voor extra informatie over de inhoud van het boek, over de auteur en de (lelijke, maar noodzakelijk) barcode.

De digitale revolutie

Als er nieuwe uitvindingen gedaan worden, blijft de vormgeving vaak nog een tijd terugverwijzen naar het bekende. Zo leek de allereerste auto nog erg op een koets, met grote wielen en een treeplank. Langzaamaan laat de vormgeving dit oude concept los en richt zich op de nieuwe eisen.

Met boeken is het niet anders. Er is een nieuw tijdperk aangebroken. De vormgeving die al eeuwen bedacht is voor papieren boek, met een voorkant, rug en achterplat, is voor digitale boeken niet meer vanzelfsprekend.
De verkoop verschuift van verkoop in een echte boekwinkel naar verkoop in een webwinkel, App Store of iBookstore.
De lezer ziet de cover in deze digitale winkels op postzegelformaat. Extra informatie staat niet meer op de achterkant van de cover, maar verschijnt naast het boek.

Hiernaast ziet u een voorbeeld van de top 10 in de Bruna webwinkel. De tekst op de cover is onleesbaar en het beeld is nauwelijks herkenbaar als je het papieren boek net kent. De klant verkrijgt bijna alle informatie uit de tekst naast het boekomslag. Pas bij doorklikken is de cover enigszins leesbaar, op de naam van de uitgever na.

In de iBookstore winkel wordt naast de cover de titel, de auteur en de prijs weergegeven. Na aanschaf komt het boek in de bibliotheek van de gebruiker. Hier ontbreekt een bijschrift en zal de cover dus van zichzelf duidelijk moeten zijn. Hieronder een afbeelding van de iBookstore winkel (boven) en bibliotheek (onder) op ware grootte.

Books2download heeft voor de covers van haar e-boeken de volgende keuze gemaakt:

  • Een afbeelding die ook op klein formaat herkenbaar is.
  • Grote titel, leesbaar op klein formaat.
  • Weglaten naam auteur, omdat deze informatie naast de cover in de webwinkel zichtbaar is.
  • Groot vermelden van de uitgever, omdat deze informatie in de webwinkel vaak pas na een paar muisklikken zichtbaar wordt. Zo zetten we een herkenbaar merk neer tussen de andere boeken.
  • Vermelden van de doelgroep op de cover. Voor kinderboeken is vooral het technisch leesniveau of de leeftijd van belang. Bij boeken voor volwassen zal vermeld worden of het fictie of non fictie is.
  • Bij enhanced e-boeken in de iBookstore wordt op de cover door middel van een luidsprekersymbool getoond dat het boek geluid bevat. Dit is anders niet direct zichtbaar.

De toekomst

Wanneer onze e-boeken ook als papieren boeken gaan verschijnen zullen deze omslagontwerpen aangepast worden, omdat de typografie en het beeld op groot formaat anders te grof wordt. Ik voorzie dat e-boeken in de toekomst als een volwaardig zelfstandig product beschouwd gaan worden en dat uitgevers verschillende covers laten maken voor de diverse verschijningsvormen. Met apps gebeurt dat al, omdat deze covers (icons) vierkant moeten zijn met afgeronde hoeken en zo klein dat simpel afbeelden van de papieren cover geen optie is.

Tot slot een paar tips voor het binnenwerk

Voor de vormgeving van het binnenwerk van een e-boek zijn er een paar verschillen met het papieren boek.

  • Het boek heeft geen achterkant dus de flaptekst ontbreekt. Een ideale plek is pagina 2, direct na de titel. Geef hier korte informatie over de inhoud en de auteur.
  • Een e-boek wordt vaak als enkele pagina’s gelezen. Witte pagina’s zijn dan erg storend.Haal alle blanco pagina’s weg. In een papieren boek kan het mooi zijn om naast een titel op de rechterpagina de linkerpagina blanco te houden.

1 comment to Het ouderwetse boekomslag in het digitale tijdperk

Leave a Reply

 

 

 

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


nine + = 17